از سلسله بروشورهای ترویجی آموزشی کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران

شمارۀ 9

امروزه در خیلی از متون تخصصی و محافل داخل و خارجی مطرح می­شود که حقوق بشر پدیده­ای جدید و مربوط به پس از  رنسانس در غرب است. بیان­ین دیدگاه بعضاً آنقدر افراط می­کنند که تمامی دست­آوردهای بشر در طول قرون مختلف خصوصاً آموزه­های ادیان الهی را نادیده می­گیرند. از این رو رجوع به مبانی ادیان الهی در زمینۀ حقوق بشر تلاشی است در جهت غبار روبی از مبانی و متونی که علیرغم اهمیت بسیار زیاد غالباً کم یا غیر مستند مطرح می­شوند، حال آن که تأثیر آنها در رشد و اندیشۀ بشر و عملکرد انسان­ها بسیار قابل توجه بوده و می­باشد. برای تدوین بروشورهای مربوط به متون مقدس ادیان الهی (غیر از اسلام) از مراکز دینی و فرهنگی خود اقلیت­های دینی مزبور در ایران کمک گرفته شد که ضمن تشکر از همکاری همطنان یاد شده، امید است مورد استفاده عموم علاقه­مندان به مباحص حقوق بشر قرار گیرد:

1_ تأکید بر عدالت خواهی و صلح دوستی و گذشت و بردباری

«خوشا به حال گرسنگان و تشنگان عدالت زیرا ایشان سیر خواهند شد . . . و خوشا به حال صلح کنندگان زیرا ایشان پسران خدا خوانده خواهند شد و خوشا به حال رحم کنندگان زیرا بر ایشان رحم کرده خواهد شد.» (متی 10-5:6)

2_ ضرورت حمایت از افراد آسیب­پذیر و احترام به حقوق دیگران

«. . . بر غریبان و یتیمان و بیوه­زنان ظلم ننمائید و خون بیگناه را در این مکان نریزید و خدایان غیر را به جهت ضرر خویش پیروی ننمائید . . .» (ارمیا – آیۀ 6: باب 7)

3_ ضرورت پرهیز از نقض حقوق کارگران و تأکید بر حمایت از مستمندان

«. . . بر کارگر­های خود ظلم می­نمائید، اینک به جهت نزاع و مخاصمه روزه می­گیرید و به شرارت لطمه می­زنید . . .»، می­گوید « . . . بندهای شرارت را بگشائید و گره—های یوغ را باز کنید و مظلومان را آزاد سازید و هر یوغ را بشکنید و نان خود را به گرسنگان تقسیم نمائید و فقیران رانده شده را به خانۀ خود بیاورید و چون برهنه را ببینی بپوشانی . . .» خداوند می­گوید: «. . . با این اعمال است که حق و عدالت می­تواند اجرا شود. اما اگر انسان به خون و انگشت­های انسان به شرارت آلوده باشد و دروغ در میان کلام انسان باشد، هیچ عدالتی برقرار نخواهد شد بلکه او حق خود را از دست خواهد داد . . .» (اشعیا، آیات 14-1: باب 58)

4_ تأکید بر حرمت جان آدمی و ترویج نوعدوستی و بردباری

«. . . شنیده­اید که به قبلی­ها گفته شده است، قتل مکنید و هر که قتل کند سزاوار حکم شود، اما من به شما می­گویم هر که به برادر خود بی­سبب خشم گیرد مستوجب حکم باشد و هر که برادر خود را احمق گوید مستوجب قصاص باشد.» (متی 22-5:21)

5_تأکید بر شفقت و دوستی بین انسان­ها

«. . . تا وقتی که با مدعی خود در راه هستی با او آشتی نما . . .» (انجیل به قول متی آیۀ 5:25)

6_ تأکید بر پاداش اخروی نیکوکاری در این جهان

«. . . آنچه را که در این دنیا ببندید در آسمان بسته خواهد شد و آنچه را که در این دنیا بگشائید در آن دنیا گشوده خواهد شد . . . » بعضی­ها فرمان چشم در برابر چشم، دندان در برابر دندان را به طور تحتاللفظی درک کرده و همان عمل را برای اجرای عدالت انجام می­دهند. اما منظور خداوند از این کلام این بود که  «. . . زیرا که به همان پیمانه­ای که می­پیمائیم برای شما پیموده خواهد شد.» (لوقا، آیۀ 38: باب 6)

اگر ظلم کند به او ظلم خواهد شد و یا به عبارتی دیگر هر که شمشیر کشد به شمشیر بیفتد . . .» در عهد عتیق تفسیر این کلام « . . . آنچه برای خود نمی­خواهی برای دیگران هم نخواه . . .» بود. (متی 26:52)

اما در انجبل فرمانی عظیم­ترذ صادر می­شود و آن فرمان محبت می­باشد. محبتی که مسیح تعلیم می­دهد، محبتی نیست که فقط نسبت به دوستان و محبان ادعا می­شود، بلکه حتی به دشمنان و لعن­کنندگان و نفرت­کنندگان. او محبت عملی خود را بر روی صلیب آشکار نمود. او در حالی که مصلوب شد کشندگان خود را بر روی صلیب دعا کرده و گفت: «. . . ای پدر آنها را ببخش زیرا نمی­دانند چه می­کنند . . . » (لوقا 23:24)

پس اگر او کشندگان خود را می­بخشاید، انسان چرا نباید همنوع خود را ببخشاید و یا همنوع خود را در گناهی که خود انجام می­دهد محکوم کند. پولس رسول با پیروی از کلام مسیح که می­گوید: «. . . ای ریاکار اول چوب را از چشم خود در بیاور تا بتوانی خار را از چشم برادرت در بیاوری.» (متی 7:5)

می­گوید:«. . . علیهذا ای آدمی که حکم می­کنی، هر که باشی عذری نداری زیرا که به آنچه بر دیگری حکم می­کنی، فتوی بر خود می­دهی زیرا تو که حکم می­کنی همان کارها را به عمل می­آوری و می­دانم که حکم خدا بر کنندگان چنین اعمالی بر حق است. پس ای آدمی که بر کنندگان چنین اعمال حکم می­کنی و خود همان را می­کنی، آیا گمان می­بری که تو از حکم خدا خواهی رست یا آن که دوست مهربانی و صبر و علم او را ناچیز می­شماری و نمی­دانی که مهربانی خدا تو را به توبه می­کشد . . .» (رومیان 6-2:2)

پس انسان باید طالب عدالت بوده گناهان خود را به پای خداوند ریخته و زندگی خود را بر اساس حکم محبت، آن طور که مسیح عمل می­کند استوار سازد.

7_ ضرورت ترویج محبت و نوعدوستی

مسیح می­فرماید: «. . . به همدیگر محبت کنید، آن طور که من به شما محبت نمودم. این محبت الهی فراتر از آن فرمان پیشین است که می­گوید همسایۀ خود را چون خود محبت فرما زیرا که عیسی در این فرمان جدید خود محبت را تا بی­نهایت گسترش می­دهد . . .» (یوحنا 13:34)

اگر او می­گوید: «. . . با شر مقاومت نکن . . .» خود او هنگامی که بر صورت او تپانچه (سیلی) می­زنند و به روی او آب دهان می­اندازند، برای دفاع از حق روی خود را از زنندگانش بر نمی­گرداند و تا به آخر نه فقط شاگردان و مریدان را محبت می­کند، بلکه حتی سیلی­زنندگان و ناسزا گویندگان و مصلوب کنندگانش را با خون خود می­شوید و محبت الهی را بر آنها آشکار می­سازد و به فرمان خود عمل می­کند.

8_ تأکید بر گذشت و بردباری

«. . . هرگاه کسی ترا برای یک میل مجبور سازد، دو میل همراه او برو و هر کس از تو سؤال کند بدو ببخش و اگر کسی خواهد با تو دعوی کند و قبای تو را بگیرد، عبای خود را نیز بدو واگذار . . .» (متی 44-5:40)

او آنچه را که بر بالای کوه موعظه گفته بود، در بالای کوه جلجتا با خون خود مهر نمود. لباسش را چهار تکه کردند و به روی ابای او قرعه انداختند و او را نه 2 میل بلکه صدهی میل راه بردند و آنچه را که او  بر روی صلیب به ما داد، خود او بود. او خود را به ما داد و هدیه کرد تا عدالت و حق را نمایان کند. (متی 5:42)

انسانی که با داشتن چشم طمع به مال همسایۀ خود، انسانی که با دداشتن چشم بد به همسر همسایۀ خود، انسانی که با داشتن بی­عدالتی و غرور ویرانگر، کلام خداوند را یک بار در باغ عدن (بهشت) و بار دیگر  در پای کوه سینا شکسته بود ادعای عدالت نموده و سرور عدالت را بر روی صلیب دید. اما همان او بود که در جسم انسانیش گناه را کفاره می­کرد. او هیچ­کس را در عوض بدی­ای که به او روا داشتند بدی مرسانید. بلکه خود را به عنوان برکت عظیم تقدیم نمود و صلح را در میان اسنان­ها که همدیگر و خدا را دشمن داشتند برقرار نمود.

9_ تأکید بر پرهیز از روحیۀ انتقام­جوئی

پولس رسول در رسالۀ خود می­گوید: «. . . ای محبان انتقام خود را مکشید بلکه خشم را مهلت دهید. زیرا مکتوب است خداوند می­گوید که انتقام از آن من است، من جزا خواهم داد پس اگر دشمن تو گرسنه باشد او را سیر کن و اگر تشنه است سیرابش نما. زیرا اگر چنین کنی، اخگرهای آتش بر سرش خواهی انباشت. مغلوب بدی مشو بلکه بدی را به نیکوئی مغلوب ساز . . .» (رومیان باب 12 آیۀ 21-19)

10_ رعایت انصاف در روابط انسانی

عیسی مسیح می­گوید: «. . . چنانکه می­خواهید مردم با شما به خوبی عمل کنند، شما نیز به همان طور با ایشان رفتار نمائید . . .» (لوقا 6:31)

آنچه که مسیح تعلیم می­دهد، بر اساس محبت است. محبتی که نتیجۀ همان نوری است که در جهان تأئید کلمۀ ازلی خداوند مسیح. یوحنای رسول در رسالۀ خود می­نویسد: «. . . حکمی تازه به شما می­نویسم که آن در وی و در شما حق است. زیرا که تاریکی در گذر است و نور حقیقی آن می­درخشد کسی که می­گوید که در نور است و از برادر خود نفرت دارد تا حال در تاریکی است و کسی که برادر خود را محبت نماید در نور یعنی در او ساکن است . . .» و در آخر می­گوید: « . . . محبت را به جا آوریم نه در کلام و زبان بلکه در عمل و راستی . . .» پس با توجه به آیات و سخنان فوق نتیجه می­گیریم که رعایت حقوق بشر در گروه والاترین قانون خداوند است. (یوحنا باب 2)

خدای خود را به تمامی دل و به تمامی وجود و به تمامی ذهن خود محبت نما. همسایۀ خود را چون نفس خود محبت نما و اگر انسان این قانون را در دل خود حک کند، دزدی نمی­کند، قتل نمی­کند، طمع نمی­ورزد، زنا نمی­کند، به پدر و مادر خود احترام می­گذارد و نام خداوند را بی­جهت به زبان نمی­آورد و نام خداوند و روزهای او را تقدیس می­نماید. (لوقا 10:27 و کتاب خروج باب 20)

باشد که انسان با ماندن در محبت الهی به کلام خداوند عمل کرده  و چون خداوند که باران رحمت را بر نیکان و هم بدان می­بخشد رحم و عطوفت را عطا نماید تا صلح و دوستی را در دنیا ببیند.